Chế biến món ngon từ cà đắng

Cà đắng là một loài cây lâu năm thuộc họ cà mọc hoang dại nhưng được sử dụng để chế biến thành món ăn rất phổ biến của cộng đồng dân tộc sinh sống ở Tây Nguyên. Đây không những là nguyên liệu dễ làm, dễ nấu mà còn rất tốt cho sức khỏe.

Gỏi cà đắng

Cà sau khi đem về rửa sạch, sau đó bỏ lên thớt để đập dập và ngấm trong dấm chua khoảng 10 phút thì vớt ra để cho ráo. 

Cá khô đem nướng hoặc chiên lên rồi xé nhỏ cho vào cà đã ráo nước, thêm các gia vị như muối, bột ngọt, rau thơm thái nhỏ trộn đều. Rắc thêm một ít đậu phộng rang giã nhỏ sẽ khiến món ăn thêm thơm và bùi hơn.

Cà đắng nướng dằm ớt xanh

Đặt vỉ sắt lên than hồng, xếp kín cà với nhau, vừa nướng vừa lấy đũa gảy bên ngoài cho cà chín đều. Cà chín để nguội bóc vỏ, dằm nát rồi trộn với  ớt xanh, lẫn muối, bột ngọt, tiêu nướng xay nhỏ… Vị đắng của cà được quyện lẫn với vị thanh của ớt xanh, đặm vị muối đường nên vừa thơm, vừa béo nhưng không hề bị ngấy.

Cà đắng om ếch đồng

Luộc lá giang lấy nước vừa chua thì nêm gia vị và cho cà vào om, khi cà mềm thì xào thịt ếch cho chín hoặc chiên cá vừa vàng đổ lẫn vào. Om nhỏ lửa khoảng 10 phút nữa cho nước sệt sệt thì nêm muối, bột ngọt nhắc xuống. 

Cứ mỗi miếng thịt ếch hoặc miếng cá cặp với một quả cà mà ăn, nhai chầm chậm để thưởng thức vị đắng đến thâm trầm kèm thêm vị ngọt thanh của cà lẫn vị béo của thịt ếch. Món này có thể ăn với cơm, với bún hoặc lấy nước chấm bánh mì.

Cà đắng hầm chân giò heo

Chân giò heo được thui qua lửa rơm cho hơi vàng, đem ra cạo sạch chặt thành từng khúc nhỏ và phi tỏi mỡ đảo qua. Đổ nước hầm khi thịt gần nhừ thì cho cà đắng và ít măng tươi hoặc măng khô vào hầm đến chín rục quả cà, gần nhắc xuống thì thái nhỏ ít hành lá và băm vài quả ớt xanh nêm vào.

Chỉ cần ngửi mùi hương dậy lên là đủ để kích thích vị giác trỗi dậy, muốn thưởng thức ngay lập tức. Ăn món này có thể một lúc cảm nhận được 4-5 vị khác nhau, vị đắng của cà, vị ngọt của xương heo, cay của ớt và nhiều mùi vị thơm ngon khác.

Cà đắng nấu canh cá trích, cá cơm khô

Canh cà đắng là một trong số các nét ẩm thực độc đáo của người Ê Đê. Thay vì nấu với đầu cá, có thể sử dụng cá trích hoặc cá cơm khô.

Cà đắng rửa sạch, xắt khoanh hoặc bổ dọc, để sẵn. Cá khô trước khi nấu nên rửa qua cho vào cối giã thành bột rồi phi thơm với dầu phộng, cho bột cá vào chao qua dầu cho dậy mùi thơm. Tiếp tục cho nước nấu canh vào đun sôi thì cho cà vào. Đặc biệt, khi nồi canh sôi bùng lên thì chắt một ít nước cơm vào nồi canh, nêm nếm gia vị: ớt, lá lốt, muối, mì chính vừa ăn. Đây cũng là cách người Ê Đê thường làm để món canh có độ sền sệt như cà ri.

Xem thêm:

• Ẩm thực độc đáo của người Ê Đê

Ẩm thực độc đáo của người Ê Đê

Không chỉ là cộng đồng người dân tộc sở hữu nhiều nét văn hóa truyền thống đặc sắc, người Ê Đê còn được biết đến như những chủ nhà hiếu khách với sự tiếp đón nồng hậu đối với khách du lịch và sự độc đáo trong chế biến món ăn.

Canh cà đắng 

Cà đắng là loại thực phẩm không còn xa lạ gì với nhiều gia đình, có thể chế biến nhiều món ngon từ cà đắng. Tiền thân của món ăn này cũng chỉ đơn thuần là phục vụ cho mâm cơm hàng ngày của người dân khu vực Tây Nguyên. Tuy nhiên, với ai sống ở thành thị, lần đầu tiên bắt gặp sẽ nghĩ ngay nó là quả dại và không ngờ món ăn này lại là nét đặc trưng văn hóa vùng miền.

Nhiều cộng đồng người dân tộc ở Tây Nguyên cũng thường xuyên sử dụng cà đắng để kết hợp với nhiều nguyên liệu khác, cho ra “thành phẩm” có hương vị rất riêng. Người Ê Đê cũng vậy, cũng có công thức và bí quyết riêng cho mình. Khi hái cà, họ chủ yếu lựa những quả non, vỏ màu xanh hơi nhạt, chưa hình thành hạt để món ăn có vị béo và sẽ mềm hơn. Cà sau khi rửa sạch, được cắt khúc dài rồi ngâm nước muối để gia giảm vị hăng, đắng. 

Đầu cá là nguyên liệu mà người Ê Đê dùng để nấu kèm với cà đắng. Đầu cá được giã nát, sau đó phi thơm lên cho dậy mùi. Tiếp đến đổ nước vào đợi sôi và thả cà đắng đã sơ chế vào. Tô canh ra lò sẽ có vị béo ngậy và hơi sệt giống cà ri, vì họ có sử dụng thêm nước cơm đã sôi để tăng thêm độ sánh mịn. Một chút vị đắng của cà pha với chút ngọt, chút béo ngậy của cá khiến cho ai đã từng nếm qua rất khó lòng để quên được món ăn này. 

Lẩu lá rừng

Ở miền Tây Nam Bộ, người dân cũng có món lẩu từ thập cẩm các loại rau trên vùng sông nước. Người dân Ê Đê cũng tận dụng những loại lá rừng “thượng hạng” để chế biến ra món ăn vô cùng độc đáo.

Người dân Ê Đê phải đi sâu vào rừng để hái lá non. Khó có thể gọi tên hay liệt kê hết các loại lá mà họ cầm trên tay nhưng đây đều là những loại lá ăn được, hơn hết, lại còn rất sạch, không chất hóa học. Là cóc có vị chua thanh thanh, lá tàu bay có mùi thơm dịu, lá xoài non pha chút vị chát, lại có loại phảng phất mùi thuốc bắc,...Những hương vị tưởng chừng không liên quan lại được kết hợp một cách ngẫu hứng, cho ra thành phẩm là nồi lẩu trọn vị chua cay mặn ngọt rất lạ miệng. Ăn kèm với món lẩu này, người Ê Đê thường chọn món thịt heo rừng hấp dai dai ngọt ngọt, cắn đến đâu tan chảy đến đấy.

Lá mì xào 

Lá mì hay còn gọi là là sắn. Thường chỉ thấy chế biến phần củ, nay phần lá được đem ra nấu thì nhiều người thấy cũng lạ lắm. Người Ê Đê vui vẻ bảo, có bao nhiêu canh lá mì cũng ăn hết. Và ai đã từng được thử qua đều không thể phủ nhận món ăn này thật sự rất ngon.

Lá mì xào thường chọn loại mì ta chứ không phải mì cao sản, lá mì có còng đỏ, lá mỏng và không quá già, thường được hái vào sáng sớm khi còn đọng sương mai đem về rửa sạch để ráo. Để món ăn thêm đậm đà người dân Ê Đê thường nấu với cây lá rừng khác như hoa đu đủ đực, cá khô hay cá hấp để món ăn thêm đậm vị. Nhiều người Kinh sau khi ăn món này cũng thành ra nghiện nên lâu lâu lại thấy tô canh lá mì trong mâm cơm để đổi khẩu vị.

Măng nướng xào vêch bò 

Măng nướng chắc còn là khái niệm khá lạ lẫm với nhiều người đã quá quen với món măng luộc, măng xào thường thấy. Măng ở đây thường là măng rừng nên rất ngon vì có vị đắng nhẹ dịu, hơi nồng và ngọt. 

Vêch bò thường là tên gọi chung của nội tạng như ruột, lòng, phèo non. Vệch đem tẩm ướp rồi xào chung với măng đã đem nướng thơm. Món ăn là sự tổng hòa vị hơi đắng của lòng bò, vị ngọt của măng rừng và không thể thiếu vị cay của ớt, loại gia vị có mặt trong các bữa ăn của dân tộc Ê đê.

Dân dã, đơn giản, nhưng những món ăn làm nên thương hiệu của người Ê Đê đã trở thành thứ “đặc sản” khó quên trong lòng khách du lịch. Đây 4 cái tên thuộc danh sách dài những món ăn độc đáo của người Tây Nguyên. Nếu có dịp ghé thăm vùng đất này, đừng quên thử qua những món ăn ấn tượng này nhé!

Xem thêm:

• Chế biến món ngon từ cà đắng